Ngũ Hành Trong Bát Tự: Tương Sinh, Tương Khắc Và Cách Cân Lực Lượng

Hỏi mười người mệnh gì, chín người trả lời được ngay. Hỏi tiếp ngũ hành ấy trong lá số đang mạnh hay đang mỏng, phần lớn im lặng.

Khoảng cách giữa hai câu hỏi đó chính là khoảng cách giữa việc biết tên và việc hiểu mình. Bài này nói về ngũ hành trong Bát Tự: năm khí chất ấy là gì, chúng nuôi nhau và kìm nhau ra sao, vì sao đếm số chữ trên lá số lại cho kết quả sai, và biết ngũ hành của mình rồi thì dùng vào việc gì.

Mục lục

• Ngũ hành là gì trong Bát Tự
• Năm khí chất, năm tính người
• Vòng tương sinh: cái này nuôi cái kia
• Vòng tương khắc: cái này giữ cái kia
• Vì sao đếm số chữ là cách làm sai
• Bốn mức của một ngũ hành trong lá số
• Một ca thật
• Chỗ nhiều người hiểu sai: thiếu gì bổ nấy
• Biết ngũ hành của mình rồi thì làm gì
• Hỏi đáp

1. Ngũ hành là gì trong Bát Tự

Ngũ hành là năm loại khí: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Người xưa nhìn trời đất, thấy mọi thứ vận động đều đi qua năm trạng thái ấy, nên lấy năm cái tên quen thuộc mà đặt.

Cần nói rõ ngay: Kim không có nghĩa là kim loại thật, Thủy không phải nước thật. Đó là tên mượn để gọi năm kiểu khí. Kim là khí co lại, sắc, gọn. Mộc là khí vươn ra, mọc lên. Thủy là khí chảy xuống, thấm, ngấm. Hỏa là khí bốc lên, tỏa sáng. Thổ là khí giữ lại, chứa, nuôi.

Trong lá số Bát Tự, cả bốn trụ đều quy về năm loại khí này. Mỗi chữ ở hàng trên là một Thiên Can, mỗi chữ ở hàng dưới là một Địa Chi, và chữ nào cũng mang sẵn một trong năm loại khí. Đọc lá số, xét cho cùng, là xem năm loại khí ấy đang phân bố ra sao trong một con người: cái nào nhiều, cái nào ít, cái nào gần như vắng bóng.

2. Năm khí chất, năm tính người

Mỗi ngũ hành khi mạnh trong một lá số sẽ hiện ra thành nét tính cách rõ rệt. Đây là bảng đối chiếu nhanh.

Một người hiếm khi chỉ có một ngũ hành. Thường là hai ba loại khí trộn vào nhau, cái nào trội hơn thì nét đó hiện rõ hơn. Cũng như một món ăn, gia vị nào nặng tay thì vị đó nổi lên trước.

3. Vòng tương sinh: cái này nuôi cái kia

Năm loại khí không đứng rời nhau. Chúng nối thành một vòng, cái trước nuôi cái sau:

Mộc sinh Hỏa, củi nuôi lửa.
Hỏa sinh Thổ, lửa cháy hết thành tro, tro thành đất.
Thổ sinh Kim, đất lâu năm kết thành quặng.
Kim sinh Thủy, kim loại lạnh, hơi nước đọng lại trên mặt.
Thủy sinh Mộc, nước nuôi cây.

Nhưng "sinh" ở đây có hai mặt, và mặt thứ hai ít người để ý. Cái sinh ra cho đi thì cái được sinh nhận về. Củi nuôi lửa thì củi hao. Mẹ nuôi con thì mẹ mệt. Trong lá số, một ngũ hành sinh cho ngũ hành khác quá nhiều mà không được bù lại, chính nó sẽ mỏng dần đi.

Đây là lý do có những lá số nhìn thì thấy một ngũ hành xuất hiện dày đặc, nhưng luận ra vẫn là yếu, vì nó đang phải nuôi quá nhiều thứ cùng lúc.

4. Vòng tương khắc: cái này giữ cái kia

Song song với vòng sinh là vòng khắc:

Mộc khắc Thổ, rễ cây bám vào đất, hút chất của đất.
Thổ khắc Thủy, bờ đê chặn dòng nước.
Thủy khắc Hỏa, nước dập lửa.
Hỏa khắc Kim, lửa nung chảy kim loại.
Kim khắc Mộc, dao chặt cây.

Chữ "khắc" nghe nặng nề, nhưng trong Bát Tự nó không hề mang nghĩa xấu. Khắc là kìm giữ, là cắt tỉa. Cây không được tỉa thì rậm mà không ra trái. Nước không có bờ thì tràn khắp nơi rồi cạn.

Một lá số toàn sinh, không có gì khắc chế, thường là lá số thừa mứa và bung ra không kiểm soát. Ngược lại, lá số bị khắc đúng mức lại là lá số có khuôn, có nếp, biết dừng đúng chỗ.

Cho nên nghe thấy trong lá số mình có ngũ hành khắc Nhật Chủ thì đừng vội lo. Câu hỏi đúng là: khắc ở mức vừa phải hay khắc quá tay.

5. Vì sao đếm số chữ là cách làm sai

Đây là chỗ tách người biết Bát Tự với người mới nghe qua.

Cách làm quen thuộc: nhìn lá số, đếm được ba chữ thuộc Thủy, hai chữ thuộc Mộc, kết luận Thủy mạnh. Cách ấy sai, vì lực lượng của một ngũ hành không nằm ở số lượng, mà nằm ở ba thứ khác.

Thứ nhất, mùa sinh. Cùng một chữ thuộc Hỏa, sinh vào mùa hè thì mạnh như lửa gặp gió. Sinh vào mùa đông thì như que diêm giữa trời tuyết, có đó mà gần như không dùng được. Trong Bát Tự gọi là được lệnh hay không được lệnh, và đây là yếu tố nặng ký nhất.

Thứ hai, có gốc hay không. Một chữ ở hàng trên mà không có chữ nào ở hàng dưới đỡ chân thì như cái cây trồng trên chậu cạn: nhìn thì có, gió tới là đổ.

Thứ ba, được sinh hay bị khắc tiết hao. Một ngũ hành dù ít nhưng được nuôi liên tục thì vẫn đủ sức. Ngược lại, nhiều mà bị khắc từ hai phía, lại phải sinh cho ngũ hành khác, thì rốt cuộc chẳng còn bao nhiêu.

Gộp ba thứ ấy lại mới ra kết luận lực lượng thật. Đó cũng là bước dẫn tới câu hỏi lớn nhất của một lá số: Nhật Chủ đang Thân Vượng hay Thân Nhược.

6. Bốn mức của một ngũ hành trong lá số

Khi đối chiếu toàn cục lá số, mỗi ngũ hành sẽ rơi vào một trong bốn mức:

Đọc bảng này rồi sẽ hiểu vì sao hai người cùng "mệnh Hỏa" lại sống hai kiểu khác nhau. Một người Hỏa ở mức vừa, một người Hỏa ở mức nhiều quá. Cùng một cái tên, hai cấu trúc khác hẳn.

7. Một ca thật

Một chị làm nghề buôn bán tìm tới, mang theo một túi vật phẩm màu đỏ. Chị nói người ta bảo chị mệnh Hỏa nên phải dùng màu đỏ, đeo đá đỏ, sơn cửa màu đỏ. Chị làm đủ ba năm, mà càng làm càng thấy mình nóng nảy, mất ngủ, việc làm ăn cứ bùng lên rồi lại xẹp xuống.

Mở lá số ra đối chiếu. Nhật Chủ đúng là thuộc Hỏa. Nhưng chị sinh giữa mùa hè, quanh Nhật Chủ lại có thêm Mộc tiếp sức liên tục. Hỏa trong lá số ấy không hề thiếu, nó đang thừa.

Thứ lá số chị thiếu là Thủy, và thiếu cả Kim để sinh Thủy. Ba năm qua chị chăm chỉ đổ thêm dầu vào chỗ lửa đã cháy quá to.

Chuyện này không hiếm. Nó đến từ một câu nghe rất xuôi tai: mệnh gì thì dùng ngũ hành đó. Câu ấy đúng chưa tới một nửa.

8. Chỗ nhiều người hiểu sai: thiếu gì bổ nấy

Đây là ngộ nhận phổ biến nhất về ngũ hành.

Ngộ nhận thứ nhất: mệnh gì dùng ngũ hành đó. Như ca vừa kể. Ngũ hành của Nhật Chủ chỉ nói bạn là ai, không nói bạn đang cần gì. Người đói mới cần ăn, người vừa ăn no mà ép ăn thêm thì chỉ thêm nặng nề.

Ngộ nhận thứ hai: thiếu ngũ hành nào thì bổ ngay ngũ hành đó. Nghe rất hợp lý mà lại thường lệch. Vì ngũ hành đi theo vòng: bổ một cái vào, cái đó sẽ đi sinh cho cái kế tiếp. Nếu cái kế tiếp lại đúng là thứ lá số đang thừa, thì việc bổ hóa ra tiếp sức cho chỗ đang bí.

Người xưa ví việc này với chuyện chăm một thửa ruộng: phải xem đất đang úng hay đang khô rồi mới tưới, chứ không phải thấy cây thấp thì cứ đổ thêm nước. Thứ lá số thật sự cần được gọi là Dụng Thần, và Dụng Thần không phải lúc nào cũng là ngũ hành đang thiếu.

Ngộ nhận thứ ba: có ngũ hành xấu và ngũ hành tốt. Không có. Cùng là Thủy, với lá số này là thứ cứu cả cục diện, với lá số kia lại là thứ làm lệch thêm. Tốt xấu nằm ở chỗ đặt đúng người, không nằm ở bản thân ngũ hành.

Chi tiết cách xác định bổ cho đúng nằm ở bài cách nhận biết thiếu ngũ hành nào để bổ khuyết cho đúng.

9. Biết ngũ hành của mình rồi thì làm gì

Phần thực tế. Biết cán cân ngũ hành trong lá số rồi thì dùng được vào năm việc.

• Chọn nghề và môi trường. Người Kim mạnh hợp việc cần chuẩn xác, kỷ luật, có quy trình rõ. Người Thủy mạnh hợp việc cần linh hoạt, đi lại, giao tiếp. Người Thổ mạnh hợp việc cần bền và cần chỗ giữ. Chọn đúng thì làm nhẹ mà ra kết quả, chọn nghịch thì gắng gấp đôi vẫn thấy chật vật.
• Hiểu chỗ mình hay vấp. Ngũ hành mạnh quá thì mặt dở của nó cũng đậm theo. Người Mộc nhiều hay ôm nhiều việc rồi đuối; biết trước thì học cách chọn lấy một việc mà đi tới cùng.
• Bù chỗ khuyết bằng nếp sống. Không phải bằng vật phẩm là chính, mà bằng nghề, bằng thói quen, bằng môi trường sống hằng ngày. Thiếu Kim thì tập giữ kỷ luật nhỏ cho thành nếp. Thiếu Thủy thì tập lắng, tập nghe, tập mềm.
• Hiểu con và người thân. Đứa trẻ Hỏa nhiều cần được cho chỗ tỏa ra, ép ngồi yên thì bức bối. Đứa trẻ Thổ nhiều cần thời gian để chuyển, giục quá thì nó đứng lại.
• Chọn lúc tiến lúc giữ. Mỗi chặng Đại Vận lại đưa thêm một loại khí vào lá số. Chặng nào bù đúng chỗ mỏng thì đó là lúc mở rộng. Chặng nào chất thêm vào chỗ đã thừa thì đó là lúc giữ và củng cố.

Muốn xem cán cân ngũ hành trong lá số mình, trước hết cần có bốn trụ. Cách lập nằm ở bài Lập lá số Bát Tự, hoặc lập thẳng tại công cụ Lập lá số Bát Tự.

Đọc tiếp: Y nghia so 9 theo ngu hanh · Y nghia so 5 theo ngu hanh

Hỏi đáp

Lá số thiếu hẳn một ngũ hành thì có sao không?

Thiếu một ngũ hành là chuyện bình thường, rất nhiều lá số như vậy. Nó chỉ có nghĩa là mảng khí chất đó không phải thế mạnh sẵn có, nên phải bù bằng nghề nghiệp, môi trường và nếp sống. Điều đáng lưu ý ngược lại: có những lá số thiếu một ngũ hành mà lại thành cấu trúc gọn và mạnh, vì cả cục diện đang chảy theo một hướng thống nhất.

Ngũ hành trong Bát Tự với ngũ hành nạp âm theo năm sinh có phải một không?

Không phải. Ngũ hành nạp âm là cách gọi mệnh theo năm sinh kiểu Hải Trung Kim, Lư Trung Hỏa, mỗi hai năm một tên. Còn ngũ hành trong Bát Tự xét cả bốn trụ và có cân lực lượng. Hai hệ khác nhau về cách tính, nên đừng lấy kết luận của hệ này áp sang hệ kia.

Màu sắc và hướng nhà có thật sự đổi được cán cân ngũ hành không?

Chúng là trợ lực, không phải gốc. Màu sắc và hướng có tác động ở mức nhắc nhở và tạo môi trường quen, còn thứ chuyển được cán cân rõ nhất vẫn là nghề nghiệp, nơi sống và những việc làm lặp đi lặp lại mỗi ngày. Người xưa gói lại trong bốn chữ: đức năng thắng số.

Trong nhà nhiều người, có nên chọn hướng bếp theo ngũ hành của một người không?

Thông thường lấy theo người trụ cột về kinh tế của gia đình, vì phần lớn quyết định lớn xoay quanh người đó. Nhưng nếu hai vợ chồng có cán cân ngũ hành lệch nhau nhiều, cách làm hợp lý hơn là chọn phương án trung tính cho không gian chung, rồi điều chỉnh riêng trong phòng làm việc và phòng ngủ của từng người.

Người có hai ngũ hành mạnh ngang nhau thì đọc thế nào?

Đó là trường hợp thường gặp và cũng là chỗ đòi hỏi tay nghề. Khi hai ngũ hành cân nhau, phải xét thêm chúng đang sinh cho nhau hay đang khắc nhau, và Đại Vận đang đi vào bên nào. Hai ngũ hành sinh nhau thì người đó có hai thế mạnh nối tiếp; hai ngũ hành khắc nhau thì bên trong hay giằng co, và việc chọn nghề càng cần cân nhắc kỹ.

Xem cán cân ngũ hành của chính mình

Biết tên ngũ hành của mình là biết một chữ. Biết ngũ hành ấy đang ở mức nào trong bốn trụ mới là biết mình.

Bạn có thể lập lá số tại công cụ Lập lá số Bát Tự, hoặc nếu đang cần chọn thời điểm cho một việc cụ thể thì dùng công cụ Xem ngày tốt xấu theo Bát Tự.

Muốn được đối chiếu toàn cục lá số, xem ngũ hành nào đang thừa và ngũ hành nào cần bù, gửi lại đủ ngày, tháng, năm và giờ sinh, cùng xem với nhau.

Về thông tin của bạn: chỉ cần ngày, tháng, năm và giờ sinh. Không cần thông tin nào khác.